De keren dat ik onverwacht met een dier naar de dierenarts moest, herinner ik mij nog goed. Er was die keer met de gebroken poot, het blaasgruis, de koorts bij de kitten en afgelopen december, vlak voor kerst toen de niertjes van Loki ermee ophielden. Ondanks dat ik mij alle vier die bezoeken goed kan herinneren en van alle malen de stress en onzekerheid nog kan voelen, waren de eerste twee voorbeelden aanzienlijk anders dan de laatste twee. Tijdens de eerste twee bezoeken leefde ik in armoede en was ik niet alleen in de rit naar de dierenarts maar ook in het voorschieten van de dierenartskosten afhankelijk van derde. De laatste twee ritten reed ik zelf, niet naar de dierenarts maar naar het Evidensia Dierenziekenhuis Arnhem. En over dat dierenziekenhuis wil ik het graag hebben.
Dit stuk gaat niet over de medewerkers. Dat waren, de keren dat ik er was, vreselijk vriendelijke mensen met kennis en niet alleen een hart voor dieren maar ook veel begrip voor de band die er tussen mens en dier kan zijn. Het afscheid van Loki was zo humaan als zo een moment zijn kan. Nee, dit gaat achter het bedrijf achter dit dierenziekenhuis. ‘Kilometers omrijden voor dierenzorg: private-equitybedrijf sluit nachtelijke spoedzorg’, kopte NRC onlangs. Evidensia , het bedrijf achter zeven grote dierenziekenhuizen verspreid over heel Nederland, is een private equity, oftewel een financieel product waar kapitaalkrachtigen buiten de beurs om in kunnen investeren. Het van oorsprong Britse IVC Evidensia gebruikte dit geld om sinds 2017 ruim driehonderd dierenartspraktijken, spoedziekenhuizen en dierencrematoria in Nederland op te kopen. Hiermee bezit Evidensia meer dan 12,5% van alle dierenartspraktijken in Nederland, de tweede grote speler, AniCura, bezit ongeveer 4%.
Doordat een op de acht praktijken in Nederland van Evidensia is, hebben zij de spoedzorg voor dieren op veel plekken in Nederland naar zich toe kunnen trekken.Wegens een tekort aan huisartsen is het voor zelfstandige praktijken vaak uitputtend om ook spoeddiensten te draaien. Hierdoor is er een monopoliepositie ontstaan die al eens eerder door NRC (‘Een prikje voor de hond? Dat is dan 846 euro. Hoe de zorg voor je huisdier véél duurder is geworden’ – september 2023) en Omroep Max (Max meldpunt: Je hond naar de kliniek en terugkomen met een giga rekening – januari 2022) is aangekaart. Frank Wassenberg (PvdD) stelde in januari 2022 tevens kamervragen over de wenselijkheid van de positie van Evidensia maar aangezien een (huis-)dier bij wet nog steeds een product in plaats van voelend, levend organisme is ving hij bot. Bij de dierenarts neem je volgens de wet geen zorg af, maar laat je een product repareren. De BTW op dierenartskosten bleef 21% en de minister antwoordde dat je als klant vrij staat om te onderhandelen met de arts over de prijs (een prijs die bij Evidensia en AniCura steevast hoger ligt). Wanneer je er samen niet uitkomt kan men als klant (uit belang voor het dier) afstand van het dier gedaan worden.
Onlangs hoorde ik van dichtbij het verhaal van iemand die afstand van zijn hond moest doen. Het dier was hoogstwaarschijnlijk aangereden waardoor er een poot geamputeerd moest worden, maar niet voordat er allemaal mislukte pootreddende acties uitgevoerd waren. De kosten groeide en groeide waardoor het dier enkel nog gered kon worden als hij daarna een nieuwe eigenaar kreeg. De eerste nieuwe eigenaar zag er toch vanaf waardoor hond en de oude eigenaar continue herenigd en gescheiden werden. Nu kan je als lezer denken; als je de zorg niet kan betalen moet je geen huisdier nemen. Dat is logische gedachte en ondanks dat ik zelf een periode dieren maar nauwelijks geld had, heb ik diezelfde gedachte wel eens bij mensen die kinderen nemen. Er is echter een groot probleem met die”logische” gedachte: de wereld en mensen zijn niet zo rationeel als wij graag denken. Maar dat is geen gesprek voor nu. Wie daar meer over wilt weten tip ik Waarom we de wereld niet rond kunnen krijgen van Frank Meester en Armoede uitgelegd aan mensen geld van Tim ‘S Jongers.
Het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG) heeft op haar site diverse informatie staan voor mensen met een laag inkomen en huisdieren. Zo staat er een lijst op met o.a. fondsen die mensen kunnen ondersteunen wanneer zij zelf de rekening van de dierenarts niet kunnen betalen. Deze fondsen bestaan bij de gratie van giften. Het is dan ook treurig om te realiseren dat goed bedoeld geld, via hopeloze minima en goed bedoelende dierenartsen, in de zak van kapitaalkrachtige private-equitybeleggers met een monopoliepositie op de spoed huisdierenzorg terechtkomt. Daarnaast verdienen deze beleggers aan het belastinggeld wat via dieren die via de dierenambulance bij hun klinieken terecht komt. Al met al een perverse situatie waarin iets wat wij gemeenschappelijk belangrijk vinden kunstmatig duurder wordt gemaakt zodat een kleine groep er rijker van wordt. Maar dat is niet het enige probleem: de positie van Evidensia, nu het tekort aan dierenartsen waar zij eerder handig op inspeelde ook bij hen voelbaar is beginnen zij spoedzorgklinieken te sluiten. Hierdoor leek er in de regio Den Haag in ieder geval tot september in de avond, nacht en weekenden voor bewoners en de dierenambulance geen dierenartszorg beschikbaar. Gelukkig sprongen twee onafhankelijke praktijken uit plichtsbesef in het gat.
Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit kondigde vorig jaar, ondanks dat hun minister in 2022 de Kamervragen van Wassenberg van zich af schoof, een onderzoek aan naar de gevolgen van de vele overnames in de sector, de onderzoeksresultaten worden na de zomer verwacht. Ik verwacht geen grootse veranderingen van het nieuwe kabinet. Zij hebben er immers alle baat bij dieren als producten te blijven zien. Het is dan ook van belang dat groene partijen, lokale bestuurders en eenieder met hart voor dieren zich hier kritisch tot blijven verhouden.