Wat is je werkvraag?: Ik begon de eerste les met een persoonlijk werkvraag; ““Hoe ga ik ermee om, wanneer ik onvoldoende regie ervaar over iets waar ik wel verantwoordelijk voor ben?” Deze vraag kwam voort uit de tijdens mijn aanmelding geformuleerde vraag; “Hoe kunnen we, binnen de zorg, jongvolwassenen die meer dan ooit ervaren dat de maatschappij er niet voor hen is, blijven bereiken?”
Onder de aanmeldingsvraag bleek een terugkerende frictie in mijn werk te zitten. Kan ik doen wat er in mijn werk verwacht wordt? Nee. Doormiddel van Socratische vragen probeerde ik te ontdekken welke twijfel er aan deze vragen ten grondslag liggen.
Gaandeweg de Socratisch ingestelde gesprekken met mijn mede cursisten kwam ik er achter dat hier twee dilemma’s onderliggen. De ene beschreef ik eerder tijdens mijn zoektocht naar een persoonlijke vraag al; “Het (ethisch) dilemma zit voor mij in het spanningsveld van het aantasten van autonomie door begrenzing (een van de centrale thema’s binnen de zogenoemde bemoeizorg). Begrenzing van zowel de organisatie als de jongvolwassenen.” De autonomie van de organisatie aantasten is niet mogelijk. Deze heeft hij/zij niet. Dus blijft de vraag over of ik de autonomie van de jongvolwassen kan aantasten door begrenzing. In de jeugdzorg gebeurd dit aan de lopende band maar voor 18+ gelden wettelijke andere regels. Daarnaast is het een ingewikkelde vraag als het überhaupt mogelijk is iemand door begrenzing in zijn/haar/hen volwassen autonomie gedwongen mee te laten doen in een maatschappij.
Het tweede spanningsveld hangt uiteraard met de eerste samen en ontstond door het verder destilleren van de werkvraag. Het persoonlijke, en daarmee letterlijk de drie keer ‘ik’, uit de vraag halen. Hierdoor werd de vraag universeler en kwam ik uit bij: “In hoeverre kan je verantwoordelijkheid dragen zonder regie te ervaren.”
De komende tijd word het een uitdaging om deze werkvraag (spanningsveld twee) en de subvraag (spanningsveld een) weer samen te voegen. Ik kies bewust voor deze volgorde van hoofd- en subvraag omdat voor mij het eerste spanningsveld een vorm is van geen regie ervaren (het tweede spanningsveld). Maar ik denk dat er voor nu goede vragen staan om mee, met de ethiek van Spinoza, aan de slag te gaan.
Voor nu is dus mijn werkvraag: “In hoeverre kan je verantwoordelijkheid dragen zonder regie te ervaren.” met als subvraag: “Is het mogelijk iemand door begrenzing in zijn/haar/hen volwassen autonomie gedwongen mee te laten doen aan de maatschappij?”