De oude Grieken bedreven hun vorm van politiek zonder rekening met de economie te houden. Zij bekeken ‘hoe te leven?’ en bleven zich afvragen wat op dat moment het goede was om te doen.
“Zorgen voor een gelukkige samenleving is zorgen voor jezelf.” was de strekking. Belangrijke kanttekening is dat dit pre-individualisatie en (neo-)liberalisme was.
Psychologie = zelfanalyse, filosofie = zelfreflectie. De kunst tijdens deze opleiding is zelfreflectie toe te passen zonder te analyseren. Waar psychologie zou vragen: “Hoe voelt dat nu?” vraagt de filosofie: “Hoe voelde dat op dat moment?”. Zo worden feiten continue teruggekoppeld naar het ‘moment in de tijd’ waarop deze plaatsvonden. Onconventionele vragen kunnen hierbij interessant denkwerk opleveren. De filosofie biedt op deze manier innerlijke houvast in tijden van een tekort aan religie of andere sociale normbepalers en is gezonder dan de andere optie: polarisatie.
Bovenstaande sluit aan bij Socrates’s overtuiging dat ware kennis zich al in de mens bevind. Socrates methode word dan ook wel de vroedvrouwtechniek genoemd. “De wijsheid zit al in de ander, help deze geboren te worden.”
Aristoteles dacht van groot naar klein (wat zich in grote vraagstukken bevind, bevind zich ook in kleine vraagstukken). Socrates denkt juist andersom. Wat zich in kleine persoonlijke vraagstukken bevind, bevind zich ook in grote universele vraagstukken. Van hieruit is het dan ook de bedoeling in deze les de persoonlijke werkvraag uit het ‘ik’ te tillen en universeler te maken.
Jezelf mee laten slepen door emotie schakelt rationeel denken uit maar bij rationeel denken kan je wel emotie toelaten.
Wees jezelf bewust van abstracties en zorg dat je concreet blijft in een socratisch gesprek.
Plato’s wagenmenner a.k.a. balans van de ziel
De ziel, en daarmee ook de door de mens bezielde wereld, bestaat uit drie delen (logos = het kennende/hoofd, thymos = het emotionele/de buik, eros = het begerende/geslacht). Het is een zoektocht naar een werkende balans tussen deze drie.
Een moreel beraad is altijd een dilemma gesprek, Socratische werkvragen zijn er om een norm te ontwikkelen.